Językoznawcy do dzisiaj próbują ustalić pochodzenie języka japońskiego. Wykazuje on pewne podobieństwa do języka koreańskiego, szczególnie pod względem gramatyki. Bezsporne jest także pokrewieństwo z językiem riukiuańskim, który uznaje się w Japonii za dialekt. Nie można jednak zaliczyć japońskiego do konkretnej grupy językowej.
Gramatyka w języku japońskim ma dość specyficzny charakter. W języku japońskim orzeczenie zawsze występuje na końcu zdania. Występują tam jedynie dwa czasy – teraźniejszo-przyszły oraz przeszły. Czasowniki ulegają dość regularnej odmianie. Funkcję orzeczenia może także spełniać przymiotnik, który ulega tej samej odmianie co czasownik. Rzeczowniki nie odmieniają się ani przez rodzaj, ani przez liczbę. Charakterystyczna jest także obecność partykuł, zwanych także postpozycjami. Są to pomocnicze części mowy. Partykuły mogą implikować przypadek rzeczownika, mogą też wskazywać miejsce akcji, przyczynę danej czynności, kierunek ruchu, tworzyć pytanie. W języku japońskim występuje akcent toniczny. Polega on na wyróżnianiu pewnych sylab lub ich części (mor). Zmiana tonu z niskiego na wysoki może pomóc w odróżnieniu od siebie niektórych wyrazów homofonicznych. Klasycznym przykładem jest słowo „hashi”, które zależnie od sposobu wypowiadania znaczyć może „pałeczki do jedzenia”, „krawędź” lub „most”. W języku japońskim bardzo rozwinięty jest system języka grzecznościowego. Zależnie od okoliczności, od tego, kim jest nasz rozmówca i w jakiej jesteśmy z nim relacji ważne jest stosowanie odpowiednich słów i zwrotów. Język honoryfikatywny (keigo) ma wiele odmian, m.in. sonkeigo, w którym rozmówca wywyższa słuchacza i kenjōgo kiedy rozmówca podkreśla swoje niższe miejsce w hierarchii. W takim wypadku ważne jest użycie odpowiednich czasowników, prefiksów czy też słów ugrzeczniających wypowiedź. Samych zaimków „ja” lub„ty” jest w japońskim kilkanaście i stosuje się je zależnie od danej sytuacji. Umiejętne posługiwanie się keigo jest bardzo ważne, aby zyskać sobie szacunek rozmówcy.
Na pierwszy rzut oka język japoński wydaje się być mieszaniną skomplikowanych obrazków. W rzeczywistości jest to mieszanina znaków chińskich (kanji) oraz dwóch sylabariuszy – hiragany i katakany. Kanji zadomowiły się w Japonii wraz z przyjęciem buddyzmu w VI wieku. Kana (hiragana i katakana) została stworzona, jak się powszechnie uważa, przez mnicha Kūkai’a, żyjącego na przełomie VIII i IX wieku. Hiragana służy do zapisu fonetycznego chińskich ideogramów oraz do dopisywania końcówek gramatycznych. Katakaną zapisuje się wyrazy obcego pochodzenia a także nazwy roślin, zwierząt, itp. Hiragana i katakana liczą sobie po 46 znaków. Liczba znaków chińskich przypuszczalnie wynosi ok. 50 tysięcy. Oczywiście nie wszystkich się używa. Podstawowy zestaw kanji, tzw. jōyō kanji, zawiera 1945 znaków i jest to materiał, jaki powinien opanować Japończyk do czasu ukończenia szkoły średniej. Aby móc swobodnie czytać książki potrzebna jest jednak znajomość ok. 3000 znaków. Podręczniki do kanji otwierają znaki najprostsze, najczęściej występujące w japońskich gazetach, a zamykają te najrzadsze, najbardziej skomplikowane.
Naukę języka japońskiego zaczyna się od zapoznania z hiraganą i katakaną. Poznaje się podstawowe partykuły, stopniowo wzbogaca słownictwo. Kiedy sylabariusze zostaną już opanowane warto zacząć uczyć się kanji. Ilość znaków, skomplikowane zasady ich pisania, mnogość sposobów ich odczytywania mogą odstraszać. Znaki pozwalają jednak poznać etymologię słów, ułatwić ich zapamiętywanie. Nauka kanji to także świetny trening pamięci oraz okazja do rozwijania umiejętności artystycznych. Sam język japoński, właśnie ze względu na swoją „inność”, jest łatwo przyswajalny. Wymowa języka japońskiego nie jest trudna. Poza nielicznymi wyjątkami, dźwięki polskie pokrywają się z japońskimi. Znajomość tego języka umożliwia komunikację nie tylko w Japonii, ale także i w Korei Południowej czy też w innych krajach Dalekiego Wschodu, gdzie nauka japońskiego staje się coraz bardziej popularna.
Kursy japońskiego – język japoński Toruń